ศิลปะเพื่อสายนํ้า An artistic experience for the river

การเดินทางของอ็องรีบโอต์นักสำรวจและนักโบราณคดีชาวฝรั่งเศสที่เดินทางมาสำรวจดินแดนอนาคเนยเมื่อราว ๓๖๐ ปีก่อนเนื้อหาส่วนหนึ่งได้เอ่ยถึงบางกอกใจความว่า ข้าพเจ้าสังเกตเห็นว่าที่ประเทศนี้เด็ก ๆ กับน้ำช่างมีชีวิตผูกโยงกันอย่างแน่นแฟ้นข้าพเจ้าเห็นลูกของข้าหลวงคนนี้กระโดดลงน้ำคำผุดดำว่ายเหมือนปลาทั้งที่ยังตัวเล็กตัวน้อยอยู่เลยเป็นภาพที่ตื่นตาตื่นใจและน่ารักชวนมอง

หากพิจารณาจากสภาพทางภูมิศาสตร์ที่น่าอยู่ดอกที่พลเมืองของประเทศนี้จะเป็นมนุษย์ด้วยว่าน้ำท่วมขังปีละหลายเดือนแม้เมื่อจนเมื่อได้เห็นสิ่งปลูกสร้างแบบทั่วทั้งที่ราบภาคกลางสองฝั่งแม่น้ำนั้นเป็นที่ลุ่มมีคันคลองหลายสายตัดคันเดินทางถึงใจกลางเมืองหลวงแล้วข้าพเจ้ายังเข้าใจเอาเองว่าเป็นชนบทอยู่เลยยุโรปเห็นเรือกลไฟที่จอดอยู่เป็นระยะ ๆ ในแม่น้ำอันกว้างใหญ่ตลอดจนบ้านเรือนร้านค้าที่ปลูกบนแพตลอดสองฟากฝั่งแล้วจึงหวนตระหนักได้ถึงความเป็นจริงแบบพื้นดินดังกล่าว

เมืองไทยเคยได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่อุดมสมบูรณ์บนที่ราบลุ่มแม่น้ำกรุงเทพฯเมืองบนฝั่งเจ้าพระยาทฝรั่งเคยชินชมว่าเป็นเวนิชแห่งตะวันออกได้มีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงมาตลอดการบรรยายและวาดภาพเมื่อแรกเห็นของอ็องรีมโอเมื่อร้อยกว่าปีก่อนยังพอให้เรานึกภาพตามได้ด้วยสภาพแม่น้ำที่เราเห็นในปัจจุบัน แต่ภาพที่งดงามนี้กำลังจากหายไปเหลือเป็นเพียงเงาบาง ๆ และกำลังจะเป็นอดีตถ้าเรายังไม่ตระหนักถึงความสำคัญและช่วยกันดูแลรักษาแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีความหมายกับชีวิตคนไทยมานับร้อยปีอาจกลายเป็นตำนานที่ลูกหลานไทยในยุคต่อ ๆ ไปไม่รู้จักและเป็นเรื่องห่างไกลจนไม่สามารถจินตนาการความงดงามของเจ้าพระยาได้

เป็นจุดเริ่มต้นของการทํางานร่วมกันระหว่างศิลปินกลุ่มจิตรกรไทยและตาวิเศษด้านศิลปะและสิ่งแวดล้อมมาอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลานี้เราได้เห็นความเปลี่ยนแปลงด้านสภาพแวดล้อมและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับคนไทยที่เพิ่มขึ้นและรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะปัญหาน้ำท่วมที่ไม่ได้เกิดจากน้ำหลากประจำฤดูกาลอย่าง แต่ก่อน แต่เกิดจากการตัดไม้ทำลายป่าและการสร้างสิ่งก่อสร้างขวางทางน้ำผลเสียหายก็เกิดขึ้นในวงกว้างรวมไปถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมด้านต่างๆทั้งขยะมลพิษรวมไปถึงโรคระบาดที่เกิดขึ้นจากการเสียสมดุลของมนุษย์กับธรรมชาติกลุ่มจิตรกรไทยจึงได้นำ

โครงการ ศิลปะเพื่อสายน้ำ กลับมานำเสนอใหม่ในรูปแบบกิจกรรมที่หลากหลายและเหมาะสมกับยุคสมัยโดยยังคงวัตถุประสงค์เดิมที่ต้องการให้ผู้คนเห็นคุณค่าและความงามของวิถีชีวิตศิลปวัฒนธรรมไทยและตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมดังเช่นท่านศาสตราจารย์เกียรติคุณวิโชคมุกดามณีศิลปินแห่งชาติผู้ล่วงลับและโครงการดาวิเศษ ได้ริเริ่มไว้

 

นิทรรศการ “ศิลปะเพื่อสายน้ำ” โดยศิลปินกลุ่มจิตรกรไทย

ขอเชิญชมภาพผลงานจากศิลปินกลุ่มจิตรกรไทยและศิลปินรับเชิญรวม 64 ท่าน 140 ผลงานในนิทรรศการ “ศิลปะเพื่อสายน้ำ” ผลงานสร้างสรรค์จากการศึกษาเรียนรู้วิถีชีวิตริมน้ำในกิจกรรมล่องเรือสำรวจคลองบางหลวงและแม่น้ำเจ้าพระยาตลอดจนวัดและชุมชนต่าง ๆ

โดยศิลปินกลุ่มจิตรกรไทยซึ่งได้สืบสานเจตนารมณ์ของ โครงการ“ ศิลปะเพื่อสายน้ำ” ซึ่งเคยจัดขึ้นเมื่อกว่า 20 ปีที่แล้วโดยศาสตราจารย์เกียรติคุณวิโชคมุกดามณีศิลปินแห่งชาติผู้ล่วงลับและโครงการตาวิเศษเพื่อให้ผู้คนเห็นถึงคุณค่าความงามของวิถีชีวิตศิลปวัฒนธรรมไทยตระหนักในปัญหาสิ่งแวดล้อมและช่วยกันดูแลรักษาให้แม่น้ำเจ้าพระยาคงคุณค่าและสวยงามตลอดไป

นิทรรศการเปิดให้เข้าชมได้ระหว่างวันที่ 3-27 กรกฎาคม 2565 เวลา 10.00 น. -19.00 น. บริเวณชั้น 2 ณ หอศิลป์ร่วมสมัยราชดำเนิน พิธีเปิดนิทรรศการวันเสาร์ที่ 9 กรกฎาคม 2565 เวลา 16.30 น.