ศิลปะภาพเปลือย

คำว่าศิลปะภาพเปลือย หมายถึงศิลปะที่มนุษย์ได้สร้างสรรค์ขึ้นโดยใช้รูปทรงโครงสร้างของมนุษย์หรือร่างกายของมนุษย์ มาเป็นสื่อในการแสดงออก ผสมผสานกับความคิดของศิลปินลงไปในผลงาน

ผลงานจิตรกรรม ประติมากรรมที่มีการใช้รูปร่างกายมนุษย์มาเป็นสื่อการแสดงออกมีมาทุกยุคทุกสมัยทั้งในศิลปะตะวันตกและศิลปะตะวันออก

โดยมีการ ศึกษา วิชากายวิภาค นอกจากจะศึกษาเชิงแพทย์ศาสตร์ วิทยาศาสตร์และในหลักวิชาการศิลปะก็มีให้ศึกษาเช่นเดียวกัน เพราะความรู้ทางภายวิภาคช่วยศิลปินศึกษาอ้างอิงเพื่อที่จะวาดหรือปั้นรูปทรง ท่าทางของคนได้ถูกต้องใกล้เคียงกับชีวิตจริงมากที่สุด ศิลปินมีความรู้ทางกายวิภาคตั้งแต่สมัยกรีกและโรมัน ซึ่งปรากฏหลักฐานในผลงานประติมากรรมที่สลักได้ถูกต้องตามหลักวิชากายวิภาคโดยไม่ผิดเพี้ยน

แต่หลักฐานที่เป็นตำราทางวิชาการปรากฏครั้งแรกในยุคเรอนาซองค์(Renaissance) ประมาณปีค.ศ.1500-1510 จิออร์จิโอ วาซารี่ Giorgio Vasari’s ศิลปินและนักประวัติศาสตร์ในยุคนี้ได้บันทึกไว้ว่า แอนโตนีโอ พอลแลอูโล Antonio Pollaiuolo ศิลปินชาวฟลอเรนส์ เป็นคนแรกที่ศึกษาวิชากายวิภาคและนำมาใช้กับงานศิลปะเป็นคนแรก เขากล่าวว่า “เขาเป็นปรมาจารย์คนแรกที่ศึกษาร่างกายของมนุษย์เพื่อการศึกษากล้ามเนื้อ ทำให้เข้าใจถึงร่างกายของมนุษย์ได้อย่างทันสมัยที่สุด

อย่างไรก็ตามศิลปินรุ่นหลังอย่างเลโอนาร์โด ดาวินซี หรือไมเคิล แองเจโลล้วนศึกษาวิชาภายวิภาคด้วยตัวเอง และต่างก็มีเอกสารหรือภาพร่างวิชากายวิภาคของตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งดาวินซีได้บันทึกการศึกษาวิชากายวิภาคของมนุษย์ได้ละเอียดมากที่สุดและมีหลักฐานการศึกษาเป็นสมุดบันทึกที่ถูกอ้างอิงมากที่สุด

นอกจากการศึกษาวิชากายวิภาคเพื่อการสร้างสรรค์ทางศิลปะแล้ว เขายังศึกษาถึงกลไกการทำงานของกล้ามเนื้อ เส้นเอน กระดูกและข้อต่อต่างๆเพื่อให้เข้าใจถึงการทำงานของอวัยวะส่วนต่างๆของร่างกายที่สัมพันธ์ต่อเนื่องกัน ปัจจุบันวิชากายวิภาคยังเป็นศาสตร์ที่คนเรียนศิลปะยังต้องศึกษากันอยู่แม้จะไม่ละเอียดจริงจังเหมือนเช่นศิลปินในอดีต แต่ก็ยังจำเป็นต้องศึกษาเพื่อเป็นพื้นฐานในการสร้างสรรค์งานศิลปะโดยเฉพาะอย่างยิ่งในการวาดภาพคน

ซึ่งทำให้แนวทางของการศึกษาโครงสร้างทางกายวิภาคเพื่อนำมาเป็นแบบฝึกในการพัฒนาการเขียนภาพคนที่ถูกต้องหรือนำไปใช้เป็นข้อมูลเพื่อการสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณค่าต่อไป ดังเช่นผลงานของไมเคิล แองเจโล ประติมากรเอกของโลกได้เคยทำการผ่าร่างกายมนุษย์ เพื่อที่จะศึกษาโครงสร้างของกล้ามเนื้อ โครงกระดูกหรืออวัยวะส่วนต่างๆแล้วนำมาเป็นข้อมูล เขียนเป็นตำราให้ผู้คนได้ศึกษา

ในยุคสมัยเรอนาซองส์จะเห็นได้ชัดว่ามีการนำรูปร่างกายมนุษย์มานำเสนอโดยผ่านการสร้างสรรค์ในรูปแบบอุดมคติ ดังเช่นงานประติมากรรมของไมเคิล แองเจโล ที่ชื่อเดวิดเป็นประติมากรรมแกะสลักหินอ่อนอันใหญ่โต ซึ่งเป็นรูปผู้ชายเปลือยเปล่าไม่สวมเสื้อผ้าตามแบบฉบับ ของศิลปะกรีกและโรมันโบราณ ที่เน้นกายวิภาคที่สมจริงตามสัดส่วนของมนุษย์กล้ามเนื้อที่เป็นก้อนมัดแสดงถึงพลังที่แฝงอยู่ในตัวของหุ่นการเน้นรายละเอียดของส่วนต่างๆตามร่างกายให้ดูเป็นเนื้อเป็นหนัง มีเส้นเลือดและโครงสร้างของกระดูกที่ถูกต้องสมจริงดูราวกับมีชีวิต

หากพิจารณาถึงความงามทางศิลปะของภาพประติมากรรมรูปปั้นเดวิด เพื่อค้นหาคุณค่าทางศิลปะแล้วจะพบว่าไมเคิล แองเจโลได้พยายามสร้างประติมากรรมเดวิด ให้เสมือนหนึ่งราวกับเป็นมนุษย์ที่มีชีวิตมีพละกำลังและความกล้าหาญ เตรียมพร้อมที่จะต่อสู้กับศัตรูที่อยู่ข้างหน้า ภาพใบหน้าของเดวิดก็แสดงออกได้ถึงอารมณ์อันตึงเครียดต่อสถานการณ์ในขณะนั้น ดวงตาที่จ้องเขม็ง คิ้วที่ขมวดย่น เป็นอารมณ์บนใบหน้าของเดวิดที่ ไมเคิล แองเจโลได้ถ่ายทอดออกมาในรูปปั้นเดวิดได้อย่างสมจริง ซึ่งสิ่งเหล่านี้ศิลปินได้แสดงความคิดของตนผสมผสาน ถ่ายทอดลงไปในผลงานรูปปั้นนั้น ให้ดูมีจิตวิญญาณมีชีวิตชีวา ซึ่งตรงนี้เองถือเป็นคุณค่าในเชิงความงามทางศิลปะที่ศิลปินถ่ายทอดออกมาเป็นคุณค่าที่ผู้สร้างงานศิลปะแบบภาพเปลือยควรให้ความสำคัญ

ผลงานศิลปะภาพเปลือยที่เป็นผลงานด้านจิตรกรรมบางชิ้น สร้างสรรค์ให้เกิด มีคุณค่าในตัวของผลงานเอง ทั้งนี้ทั้งนั้นผู้สร้างสรรค์ก็จะต้องทำความเข้าใจในส่วนประกอบอื่นๆซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญต่อการสร้างสรรค์ผลงานในแนวทางนี้ อย่างเช่นการจัดวางท่าทางของหุ่นที่เป็นนางแบบหรือนายแบบก็ควรจัดวางให้ดูสง่าผ่าเผย ดูงาม รวมถึงการแสดงออกทางสีหน้า ท่าทาง ไม่ก้าวร้าวและไม่ก้าวล้ำไปเป็นอย่างอื่นหรือจะเรียกว่าการจัดอย่างมีชั้นเชิงก็น่าจะได้ นอกจากนี้จุดมุ่งหมายหรือเจตนาของผู้สร้างสรรค์ภาพเปลือยควรนำเสนอความงามเพื่อ ยกระดับจิตใจของผู้ชมให้สูงขึ้น ให้ผู้ชมได้ค้นหาความงาม

ตามประสบการณ์พื้นฐานของแต่ละบุคคลโดยผู้สร้างสรรค์ได้แฝงนัยยะซ่อนความหมาย ที่เป็นสาระสำคัญของภาพให้ผู้ชมได้ค้นหาต่อไป ดังเช่นผลงานของมาเน่ต์ ที่ชื่อว่าโอลิมเปีย ซึ่งผลงานชิ้นนี้แม้จะถูกวิจารณ์ในด้านลบในยุคสมัยนั้นแต่ก็ได้รับการยอมรับในเวลาต่อมา หากเมื่อพิจารณาถึงความเป็นศิลปะแล้วจะพบว่า คงมีแต่คำถามที่ให้ผู้ชมผลงาน ได้ครุ่นคิดค้นหาความหมายที่คลุมเครืออยู่ภายในภาพมากกว่า ซึ่งทั้งนี้ทั้งนั้นก็ขึ้นอยู่กับการตีความของผู้ชมผลงานด้วย

นอกจากการให้ความสำคัญที่เกี่ยวกับเรื่องของการจัดวางท่าทางในเรือนร่างกายมนุษย์ รวมถึงแนวคิดหรือเจตนาของผู้สร้างสรรค์ที่ควรแสดงจุดมุ่งหมายไปในเชิงความงามทางศิลปะ จะต้องจัดพื้นที่ หรือ สถานที่ ให้เหมาะสมเช่นในหอศิลป์ซึ่งจะช่วยลดแรงเสียดทานต่อความรู้สึกของผู้ชมผลงานลงไปได้บ้าง ผู้ชมมีประสบการณ์ในการรับรู้คุณค่าทางศิลปะที่แตกต่างกัน

ดังนั้นสิ่งที่น่าจะเป็นเครื่องวัดคุณภาพของผลงานที่เหมาะสมที่สุดก็น่าจะใช้การอ้างอิงมุมมองตามแบบไทยหรือกรอบประเพณีอันดีงาม ภาพองค์ประกอบผลงานของ อ.เฟื้อ หิริพิทักษ์ เทคนิคสีน้ำมันและ ภาพเปลือย ในแบบคิวบิสม์ สาวน้อยแห่งเมืองอาวีญอง ผลงานของปิกาสโซ เทคนิคสีน้ำมันมาเป็นเครื่องวัด

ดังนั้นผู้สร้างงานศิลปะภาพเปลือยก็ควรทำความเข้าใจในบริบทของสังคมไปพร้อมๆกัน เพื่อให้ผลงานศิลปะภาพเปลือยนั้นเป็นศิลปะภาพเปลือยที่มีคุณค่ามีเนื้อหาเรื่องราวที่แสดงออกถึงความงามที่น่าชื่นชมโดยแท้ ผลงานศิลปะภาพเปลือยในบริบทของความเป็นศิลปะจะต้องนำเสนอคุณค่าทาง    ความงามพร้อมกับคุณค่าทางความคิดอันมีนัยยะที่แฝงไปด้วยความหมายภายในภาพที่จะช่วย ยกระดับจิตใจของผู้ชมให้สูงยิ่งขึ้นและหาความสุขเพลิดเพลินทางใจจากศิลปะไปพร้อมกัน ดังเช่นผลงานของ รศ. เทพศักดิ์ ทองนพคุณ ที่แสดงเนื้อหาในผลงานที่มีแนวคิดสะท้อนความดีงาม เมื่อพินิจพิจารณาตลอดจนทั่วภายในภาพเป็นการสร้างความสัมพันธ์ของส่วนประกอบต่างๆทั้งในธรรมชาติ ชีวิต วัตถุและการอยู่ร่วมกันของสิ่งแวดล้อมเมื่อมองลึกลงไปในเนื้อหาของส่วนที่เป็นนามธรรมอันได้แก่ ความรัก ความดี ที่ศิลปินได้ถ่ายทอดออกมาผสมผสานกับรูปภาพเปลือยของมนุษย์ได้อย่างงดงามและลงตัว